Vận tải thủy nội địa và sà lan: Lời giải chi phí cho logistics phía Nam và kết nối cảng biển

Nói thật, anh em làm logistics mình ở phía Nam, mỗi lần nghe đến chuyện chi phí vận tải là lại thấy “nhức cái đầu”. Đường bộ thì kẹt xe, phí cầu đường, rồi giá dầu nhảy múa. Đường sắt thì chưa phát triển như kỳ vọng. Trong bối cảnh đó, vận tải thủy nội địa và sà lan nổi lên như một “lời giải” không mới nhưng ngày càng chứng tỏ hiệu quả, đặc biệt trong việc kết nối các trung tâm sản xuất với cảng biển.

Vận tải thủy nội địa: “Xương sống” thầm lặng của logistics phía Nam

Phía Nam, với hệ thống sông ngòi chằng chịt, đặc biệt là Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và khu vực TP.HCM – Bà Rịa Vũng Tàu, có lợi thế tự nhiên không đâu sánh bằng cho vận tải thủy. Đây không chỉ là con đường vận chuyển hàng hóa mà còn là mạch máu kinh tế, giúp giảm áp lực đáng kể cho đường bộ.

Thực tế cho thấy, chi phí vận tải bằng đường thủy nội địa có thể thấp hơn từ 20-30% so với đường bộ cho cùng một quãng đường và khối lượng hàng hóa, thậm chí có thể lên tới 50% đối với hàng rời, hàng siêu trường siêu trọng. Đây là con số không hề nhỏ khi tính toán tổng thể chi phí chuỗi cung ứng. Đặc biệt, với những tuyến vận chuyển hàng hóa khối lượng lớn, ổn định như vật liệu xây dựng, nông sản, than, quặng, thì sà lan gần như là lựa chọn tối ưu.

Hệ thống cảng thủy nội địa ở phía Nam cũng đang được đầu tư và nâng cấp. Các cảng như Cái Mép – Thị Vải, TP.HCM, và các cảng vệ tinh dọc sông Đồng Nai, sông Sài Gòn, sông Tiền, sông Hậu đang ngày càng hoàn thiện, tạo thành một mạng lưới liên hoàn, giúp hàng hóa dễ dàng tiếp cận các tuyến vận tải biển quốc tế.

Sức mạnh của sà lan: Linh hoạt và hiệu quả

Sà lan, với khả năng chuyên chở khối lượng lớn, chi phí vận hành thấp và ít phụ thuộc vào biến động giá nhiên liệu như xe tải, đang trở thành phương tiện chủ lực của vận tải thủy nội địa. Một đoàn sà lan có thể chở tương đương hàng chục, thậm chí hàng trăm xe container, giúp giảm đáng kể số lượng phương tiện lưu thông trên đường bộ, góp phần giảm ùn tắc và tai nạn giao thông.

Không chỉ vậy, sà lan còn đặc biệt phù hợp với việc vận chuyển hàng hóa từ các khu công nghiệp, nhà máy nằm sâu trong nội địa ra cảng biển. Thay vì phải trung chuyển nhiều lần bằng xe tải, hàng hóa có thể được xếp trực tiếp lên sà lan tại bến cảng nội địa và vận chuyển thẳng ra cảng biển lớn, tiết kiệm thời gian và giảm thiểu rủi ro hư hỏng hàng hóa. Đây là một lợi thế cạnh tranh rất lớn cho các doanh nghiệp sản xuất và xuất nhập khẩu ở phía Nam.

Kết nối cảng biển: Mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng

Vai trò của vận tải thủy nội địa trong việc kết nối các cảng biển không thể phủ nhận. Các cảng biển lớn ở phía Nam như Cái Mép – Thị Vải, Cát Lái đang ngày càng quá tải, đặc biệt là đường bộ dẫn vào cảng. Việc sử dụng sà lan để trung chuyển hàng hóa từ các cảng vệ tinh, ICD (Cảng cạn) hoặc trực tiếp từ các nhà máy đến các cảng biển lớn giúp giảm áp lực đáng kể cho hạ tầng giao thông đường bộ.

Đặc biệt, việc phát triển các tuyến vận tải thủy từ ĐBSCL lên Cái Mép – Thị Vải đã và đang mang lại hiệu quả rõ rệt. Thay vì phải vận chuyển hàng hóa lên TP.HCM rồi mới ra cảng, giờ đây hàng hóa từ ĐBSCL có thể đi thẳng ra Cái Mép – Thị Vải bằng sà lan, rút ngắn thời gian và chi phí. Theo số liệu từ Bộ Giao thông vận tải, tỷ trọng hàng hóa vận chuyển bằng đường thủy nội địa đến các cảng biển lớn ở phía Nam đang có xu hướng tăng lên, cho thấy sự chuyển dịch tích cực.

Chính phủ cũng đã và đang có nhiều chính sách khuyến khích phát triển vận tải thủy nội địa, như Nghị định 160/2016/NĐ-CP quy định điều kiện kinh doanh vận tải biển, hay các dự án đầu tư nâng cấp luồng lạch, bến bãi. Đây là những tín hiệu tích cực cho sự phát triển bền vững của ngành.

Tiềm năng và định hướng phát triển

Với những lợi thế về địa lý và hiệu quả kinh tế, vận tải thủy nội địa và sà lan chắc chắn sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong bức tranh logistics phía Nam. Để khai thác tối đa tiềm năng này, cần có những định hướng rõ ràng:

• Đồng bộ hóa hạ tầng: Tiếp tục đầu tư nâng cấp luồng lạch, hệ thống cảng thủy nội địa, đảm bảo khả năng tiếp nhận các loại sà lan lớn hơn và kết nối thuận tiện với các phương thức vận tải khác.
• Ứng dụng công nghệ: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý, điều hành vận tải thủy, từ việc theo dõi vị trí sà lan, quản lý lịch trình đến việc kết nối thông tin với các cảng biển và doanh nghiệp.
• Phát triển nguồn nhân lực: Đào tạo và phát triển đội ngũ nhân lực có chuyên môn cao, từ thuyền trưởng, máy trưởng đến nhân viên điều hành, quản lý.
• Chính sách hỗ trợ: Tiếp tục hoàn thiện các chính sách, quy định pháp luật nhằm khuyến khích đầu tư vào vận tải thủy nội địa, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp.

Tóm lại, vận tải thủy nội địa và sà lan không chỉ là một phương thức vận tải mà còn là một phần không thể thiếu của chiến lược tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng ở phía Nam. Các doanh nghiệp logistics, nhà đầu tư và giám đốc chuỗi cung ứng cần đặc biệt quan tâm đến tiềm năng này để nắm bắt cơ hội và tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.

Để cập nhật thêm các phân tích chuyên sâu và tin tức nóng hổi về ngành logistics, hãy theo dõi các bản tin tiếp theo của chúng tôi.

Nguồn tham khảo

• Bộ Giao thông vận tải
• Cục Hàng hải Việt Nam
• Báo cáo thường niên Vinalines (nay là Tổng công ty Hàng hải Việt Nam - VIMC)
• Báo cáo logistics Việt Nam
• Cổng thông tin điện tử Chính phủ
• Tổng cục Thống kê

⚖️ Bài viết dùng thông tin công khai, là quan điểm cá nhân, không phải khuyến nghị đầu tư.